TEKKE EDEBİYATI ÜRÜNLERİ

TEKKE EDEBİYATI ÜRÜNLERİ
A)Biçimine göre:Tekke şairlerinin şiirleri genellikle koşma biçimindedir.
B)Konusuna göre:
İLAHİ: Tanrıyı öven şiirlerdir.7’li,8’li ve11’li hece ölçüsüylesöylenir.İlahiler3-7 ve daha fazla dörtlük olabilir.Tekke edebiyatının en önemli türlerinden biridir.Divan edebiyatının “Tevhit”lerine karşıt gibidir.İlahiler belli bir tarikatın görüşünü yansıtmazlar.Yunus Emre’nin ilahileri ünlüdür.
Örnek:
“Ne varlığa sevinirim
Ne yokluğa yerinirim
Aşkın ile avunurum
Bana seni gerek seni.” Yunus Emre
NEFES:Bektaşi felsefesini belirtmek için yazılan koşuk.Nefeslerin hemen hepsinde rindlik,kalenderlik ve istihza öğeleri görülür.7’li.8’li ve 11’li hece ölçüleriyle söylenir.Örnek:
Adem’i balçıktan yuğurdun yaptın Bakkal mısın terazuyu n’eylersin
Yapıp da n’eylersin bundan sana ne? İşin gücün yoktur gönül eylersin,
Halk ettin insanı cihana saldın, Kulun günahını tartıp n’eylersin
Salıp da n’eylersin bundan sana ne? Geçiver suçundan bundan sana ne?
Kaygusuz Abdal
DEMELER:Alevi-kızılbaş tarikatından olan halk tasavvuf şairlerinin hareketleriyle ilgili temaları işlemelerine denir. Bu şiirler Alevi tekkelerinde,tören sırasında,makamla ve sazla söylenirdi.
Örnek:
Çıkalım meydan yerine
Erelim Ali sırrına
Can u baş Hak yoluna
Koyamazsın demedim mi? ( Pir Sultan Abdal )
DEVRİYE:Tekke edebiyatında,evrenin ve insanın Tanrı’dan çıkıp tekrar Tanrı’ya dönmesi felsefesine göre
yazılan şiirlerdir.Örnek:
Ezel bi-dert idim bir dertli oldum
Makam makam gezdim cihana geldim
Kendimi ahsenü takvim’de buldum
Hak ile vakif-ı esrar idim ben ( Dertli)
ŞATHİYE:Ciddi bir düşünce duyguyu iğneli ve mizahlı bir dille anlatan şiirler.Bu tarz şiirlerde,tasavvufa bağlı
görüşler,şaşırtıcı bir alaycılık içinde dile gelir.Allah ile şakalı bir eda ile konuşur gibi yazılan şiirler şadhiyat-ı
sofiyane adını alır.
Örnek:
“Kıldan köprü yaratmışsın Sırat kıldan incedir
Gelsin kullar geçsin deyü Kılıçtan keskincedir
Hele biz şöyle duralım, Varıp anın üstüne
Yiğit isen geç a Tanrı!” ( Kaygusuz Abdal) Evler yapasım gelir (Yunus Emre)
NUTUK Tekke edebiyatında,tarikata yeni girenlere mürşitlerin yol göstermek için yazdıkları manzumedir.
:Örnek: “Bilmek istersen seni
Can içre ara canı
Gel canından bul anı
Sen seni bil sen seni ”

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir