TEKKE EDEBİYATI NEDİR?

TEKKE EDEBİYATI

Tasavvuf, İslamiyetin kabulünden iki yüz yıl sonra ortaya çıkan bir yaşayış ve düşünüş sistemidir.Tasavvufu yaymak için kurulan kurumlara Tekke denir.İlk mutasavvıf Türk şairi Ahmet Yesevi’dir.

Tasavvuf, nefsi eğiterek insanların Allah’a ulaştırmayı amaçlar.Vahted-i Vücut denilen tasavvuf teorisine göre evrende tek varlık (vücut-ı mutlak) olan Allah’tır.İnsanları varlıkların en şereflisi sayan tasavvuf,gerçek güzellik,gerçek hayr olarak da Allah’ı kabul eder.Temeli aşka dayanan tasavvuf “halk içinde Hak’la beraber)olma prensibini uygular.Mutasavvıf şairlerin kendisine özgü semboller dünyası vardır.

AŞIK :Halk aşığı olan derviş(şair)

MA’ŞUK:Sevgili Allah

SAKİ:Allah aşkını sunan mürşit

MEY:Şarap (İlahi aşk)

TEKKE ŞİİRİNİN ÖZELLİKLERİ

a.Genellikle nazım birimi dörtlüktür ( beyitlerle yazılanlar da vardır)

b.Ölçü olarak hece tercih edilmiştir.

c.Aşık edebiyatına göre dili biraz daha ağırdır.

d.Öğüt verici yönü ağır basar.

e.Bazı tekkelerde şiirler musiki ve raks eşliğinde söylenmiştir.

f.Şiirlerde genellikle ilahi aşk konu edilmiştir.

TEKKE EDEBİYATI NAZIM BİÇİMLERİ

1.HİKMET:Ahmet Yesevi’nin şiirlerine verilen isimdir.Dörtlük birimiyle yazılan ve öğretici bir nitelik taşıyan “Hikmet”leri  İlahi’nin ilk örneği olarak kabul edilebilir.Hece ölçüsü kullanılır.Konu ilahi aşk ve öğüttür.

2.İLAHİ:13.yy’den  itibaren edebiyatımızda görülmeye başlar.Yunus’un icat ettiği söylenmektedir.Genellikle dörtlük birimiyle söylenir.Kendisine özgü ezgisi vardır.Konusu ilahi aşktır.Bektaşi edebiyatında Nefes alevilerde Deme adını alır.hece ölçüsü kullanılır.

3.NUTUK:Mürşitlerin,tarikata yeni girenlere,tarikat adabını öğretmek için söyledikleri şiirlerdir.

4.DEVRİYE:HZ. Muhammed’in “Ben Nebiyken Adem su ile çamur arasındaydı.”hadis-i şerifine dayanır ve devir kısmını anlatır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir