Şiirde Dil ve Anlatım Nedir?

siirde_dil_ve_anlatim

Şiirde Dil ve Anlatım Nedir?,Şiirde Dil ve Anlatım Çıkmış Sorular,Şiirde Dil ve Anlatım Örnekleri
Şiirin kendine özgü bir dili ve anlatımı vardır. Şiir dilin­de sözcükler çoğu kez, gerçek anlamlarının dışında kullanılır. Anlatımda imgeler önemli yer tutar.
İmge: Yazınsal yaratılarda yansıtılmak isteneni daha canlı, etkili, görünür kılmak amacıyla zihinde canlandı­rılmaya çalışılan görüntüye “imge” denir. Zihinde ta­sarlanan ve hayal edilen şeydir imge.
MERDİVEN
Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden, Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak Ve bir zaman bakacaksın semaya ağlayarak…
Sular sarardı… Yüzün perde perde solmakta, Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta…
Eğilmiş arza, kanar, muttasıl kanar güller,
Durur alev gibi dallarda kanlı bülbüller,
Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer?
Bu bir lisân-ı hafidir ki ruha dolmakta Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta…
Ahmet Haşim
Şiirin ismi olan “merdiven” kelimesi başlı başına bir imgedir. “Hayatı anlatan” bu kelime, her okurca farklı yorumlanabilir. Bazıları için “hayat” bazıları için ise başka bir şey olabilir. Bu şiirdeki bir başka imge de “akşam”dır. “Merdiven” yaşamı anlatırken “akşam” im­gesi ölümü hatırlatmaktadır.
Şiir dilinde anlam yoğunluğu vardır. Az sözcükle çok şey anlatılır. Kimi zaman bir dize üzerinde uzun kom­pozisyonlar yazılabilir. Örneğin, istiklal Marşı’nın ilk di­zesi olan “Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak!” sözleri üzerine uzun tahliller yapılabilir.
Şiir dilinde imgelerin yanında söz sanatlarının da önemli bir yeri vardır. Söz sanatları şiirin anlamını güç­lendirir. Sözün etki gücünü artırır. Söz sanatlarıyla di­zeler vurucu bir nitelik kazanır. Örneğin, “Şüheda fışkı­racak toprağı sıksan, şüheda!” dizesinde şair, mübala­ğa (abartma) yaparak sözün etkisini artırmıştır.

ÖRNEK
Olmuyor neyleyim
Olmuyor velinimetim efendim
Olmuyor yirminci asırda
Tarz-ı kadîm üzre gazeller söylemek
Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Eski edebî anlayışa karşı çıkan bir anlayış dile ge­tirilmiştir.
B) Yabancı kökenli sözcükler kullanılmıştır.
C) Yinelemeye başvurulmuştur.
D) Farklı duygular uyandırma amacı güdülmüştür.
E) Devrik cümlelerin etkileyiciliğinden yararlanılmıştır.
(2010 – LYS)

ÇÖZÜM
“Tarz-ı kadîm üzre gazeller söylemek” dizesinden ha­reketle A; “Tarz-ı kadîm, velinimetim” sözlerinden ha­reketle B; “olmuyor” sözcüğün üç kez tekrarlanmasın­dan hareketle C; “Olmuyor neyleyim / Olmuyor velini­metim efendim / Olmuyor yirminci asırda” dizelerin­den hareketle E söylenebilir. Ancak dizelerle ilgili ola­rak D’deki yargı söyelenemez.
Cevap D

ÖRNEK
Hayır, hayal ile yoktur benim alışverişim, İnan ki her ne demişsem, görüp de söylemişim Şudur cihanda benim en beğendiğim meslek Sözüm odun gibi olsun, hakikat olsun tek.
Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Düz yazıya yaklaşan bir havası vardır.
B) Dilin alışılmış kalıpları yıkılmaya çalışılmıştır.
C) Somutlamaya başvurulmuştur.
D) Uyak ve yineleme, ahengi sağlayan öğelerdendir.
E) Gerçekçi sanat anlayışına bağlılığı yansıtır.
(2009 – ÖSS)

ÇÖZÜM
Verilen dizeler, bir şiirden çok, iki kişinin konuşmasın­dan alınmış bir bölümü andırıyor. Halkın konuştuğu dil, olduğu gibi şiire yansımış. Dolayısıyla bu dizelerin A seçeneğinde söylendiği gibi düz yazıya yaklaşan bir havası vardır. Şair “sözüm odun gibi olsun” diyerek anlatmak istediğini somut bir varlığa benzeterek anlat­mış, yani somutlamaya başvurmuştur. O hâlde C’de­ki yargı da söylenebilir. 1. ve 2. dizenin sonunda “-iş”, 3. ve 4. dizenin sonundaki “-ek” sesleri uyaktır. Dize­lerde “benim” ve “olsun” sözcükleri yinelenmiştir. Bu­radan da D’deki yargı söylenebilir. Şair, her ne demiş­se görüp de söylediğini, hayal ile alışverişi olmadığını yani gerçekleri anlattığını söylüyor. Bu durumda E’de­ki yargı da söylenebilir. Bu dizelerde dilin alışılmış ka­lıplarının yıkılmaya çalışıldığını gösteren bir kullanım yoktur.
Cevap B
ÖRNEK
Gerin, bedenim, gerin; Doğan güne karşı. Duyur duyurabilirsen, Elinin, kolunun gücünü, Ele güne karşı.
Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Serbest ölçüyle yazıldığı
B) Sıradan, günlük olaylara yer verildiği
C) Yalın bir anlatımının olduğu
D) İmgelere dayalı bir anlatım içerdiği
E) Konuşma dilinin söz değerleriyle oluşturulduğu
(2009 – ÖSS)
ÇÖZÜM
Bu dizelerle ilgili olarak; I. dize 7. heceden, II. dize 6 heceden, III. dize 8 hecen, IV. dize 9 heceden, V. dize de 6 hecen oluştuğu için bu şiirin serbest ölçüyle ya­zıldığı (A); günlük yaşama ilişkin olaylara yer verildiği (B); bilinmeyen kelimeler kullanılmadığı için dizelerin yalın bir anlatımının olduğu (C); “ele güne karşı” gibi sözlerden anlaşılacağı üzere dizlerin konuşma dili ya-lınlığıyla yazıldığı (E); söylenebilir. Bu dizelerde anla­tım öylesine yalın ki imgeye, sembollere yer verilme­miş. Dolayısıyla bu dizelerle ilgili olarak D’deki yargı söylenemez.
Cevap D

siirde_dil_ve_anlatim

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir