SERVET-İ FUNUN EDEBİYATI (EDEBİYAT-I CEDIDE)


SERVET-İ FUNUN EDEBİYATI (EDEBİYAT-I CEDIDE)
SPONSORLU BAĞLANTILAR

SERVET-İ FUNUN EDEBİYATI (EDEBİYAT-t CEDIDE)
1. Temsilcileri
a-) Tevfik Fikret b-) Halit Ziya Uşakhğİl c-) Mehmed Rauf
lIL Bağımsızlar a-) Rıza Tevfik Bölükbaşı b-) Ahmed Rasim c-) Hüseyin Rahmi Gürpınar d-) Mehmed Emin Yurdakul
IV, a-) Diğer Bağımsız Temsilcileri b-) Diğer Temsilcileri
1. Servet-i Fünun’un (Edebiyat-ı Cedide) Ozellikleri
1- Servet-i fünun akımı 1896- 1901 yılları arasında etkili olmuştur.
2- Tanzimat dünemi edebiyatının aşırı safhası olan bir dönemdir,
3- Eski edebiyatımızla bütün bağları koparmak istemişlerdir.
4- Tanzimaftan sonra Batı’ya en aşırı bağlanan Servet-i fünuncular olmuştur.
5- Bu düşünceye karşı milli, dini veya yerli alanda tepkiler olmuştur,
6- “Servet-i Fünun” Recaizade’nin eski öğrencisi Ahmed ihsan Bey’in 1891’ de çıkarmaya başladıı ber dergidir.
7- Servet-i fOnun topluluğunun oluşmasında Recaizade Mahmut Ekrem’in etkisi olmuştur.
8- 1901’de dağıldılar. Hüseyin cahid’in Edebiyat ve Hukuk adlı makalesi derginin kapatılmasına vesile olmuştur.
9- Servet-i fünun şairleri: Tevfik Fikret,
Süleyman Nazif, Cenap Sahattin, Hüseyin Siret
Ozseven, Hüseyin Suat Yalçın, Ali Ekrem Bolayır,
Ismail Safa, celal Sahir Erozan’ dır. Yazarları:
Halid Ziya Uşaklıgil, Mehmed Rauf, Hüseyin
cahit Yalçın, Ahmet Hikmet MüffOoğlu, Ahmet
Şuayb, Saffefl Ziya’dır.
9/2
10- Bu dönem şahıslarının çoğu aynı yaştadır.
1 1- Orta tabaka kişilerin çoçuklarıdırlar.
12- SI kanşman kan bflooçtğa
vurmon •
1 cıhsi
14- : pamaslzm veı reallzm
akımlc ,:
15- Es Batı k etkis v kül1 zayıftır. Bu sebeple toplum tarafından benimsenmediler. Milli edebiyat mensupları tarafından eleştirıldiler.
16- Sanatı ön planda tuftular. Sanat için sanat ilkesini benimsemişlerdir. Seçkın tabakaya seslenmişlerdir.
17- Şiir ve nesirlerinde ince buluşlar, görülmemiş mecaz ve yapmacıklar vardır.
18-Dönemin özelliğinden (baskı) dolayı içe dönük, yılgın ve hasta bir edebiyat ortaya çıkarmışlardır.
19- Tanzimat dönemi edebiyatının bir devamı sayılır.
20- Şiirde konu ve tema bütünlügü sağlanmıştır.
21- Bütün güzelliği esas almışlardır. Nazmi nesre yaklaştırmışlardır.
22- Hamid’in getirdiği kuralsız nazım şekillerini genişletip uygulamışlardır. Batı’dan “sone”, “terzarima” gibi kurallı nazım şekillerini almışlardır.
23- Aruz veznini ısrarla ve taassupla kullanmışlardır. (Hece veznini sadece Fikret “Şermin” de kullanmıştır.)
24- “Kafiye kulak içindir” görüşünü
benimsemişlerdir.
25- Şiirde sadelik ilkesini bir yana itliler. Arapça ve Farsçanın hiç görülmemiş kelıme ve terkiplerini kullanacak kadar ileri gittiler.
26- Esas temaları hayal-hakikat çarpışmasıdır. Bunun dışında, maddilik-manalık çekişmesi görülür. Tabiata çekilmek, yalnızlık, sessizlik işledikteri diğer temalardır.
27- Servet-i Fünun akımının en güçlü ve kuvvetli tarafı hikaye ve romana getirdiği Batı ölçülerine uygunluktur. Bu durumun temel sebebi daha önce büyüt romancımızın olmamasıdır. Şiirde durum farklıdır. Onceki dönemlerde (Fuzuli, Baki vb.) büyük şairlerimiz vardır. Romancıların zirvesinde Halit Ziya vardır. Bu alanda da “sanat sanat içindir” anlayışını esas almışlardır.
Il. TEMSİLCİLERİ
a-) TEVFİK FİKRET (1867-1915)
– Servet-i fünun’un usta ve ömek sairidir.
– Mirsad, Malümat, Servet-i Fünun dergilerinde çalıştı.
– Tabiat ve mızacını şiirine yansıtmıştır.
– Çok etkili ve mağrur bir kişiliği vardır,
– Bazen nefretlerini kutsal değerlere bile
10/1

götörmüşl
– Ferdiyetçi bir nsandır.
• Yalnız “na alanında eserler vermiştir. Çok az ‘ şeklinde yazmıştır.
– Şl ahenk bakımından nazmi nesre yaklaştırdığı genel olarak kabul edIlIr. Bu çeşidin öncüsüdür.
– Mecazlar yönünden şiirlmize yenılik katmıştır. Bütı his ve düşüncelerini timsaller ve mecazlarla anlatır.
– Tasvire büyük önem verir. Aynı zamanda ressamdır,
– Temalar bakımından hayat – hakikat zıtlığı baş yer tutmaktadır.
– Ele aldığı tabiat, gözlemden ziyade, hayale dayanmaktadır.
ESERLERİ
a-) ilk Denemeleri: Fikret’in gençlik şiirleridir. Aşk ve tabiat üzerinde fazla durmaktadır,
b-) Rubab-ı Şikeste: Rkret’in verimli çağında Servet-i fünun’da yayınlan şiirlerinden oluşur.
c-) Haluk’un Defteri: Meşruiiyetten 1911 ‘e kadar yazdığı şiirlerini toplamıştır. Şiirden ziyade, devrimci, batıcı ve bazen materyalist fikir adamının manzum nutuklarını andırmaktadır,
d-) Şermin: Ömrünün son yıllarında hece vezni vesade Türkçe ile çoçuk şiirleri yazdı. Çoçuklara telkın etmek istediği fikirler özet olarak bu kitapta verilmiştir.
b-> HALİT ZİYA UŞAKUGİL (1866-1945>
– Türk Edebiyalının ilk büyük romancısı ve Servet-i Fünun akımının ustasıdır.
– Ailesinin zenginligi yetişmesinde kolaylık sağlamıştır.
– Nevruz, Hizmet ve Ahenk gazetelerini çıkardı.
– Yoksul halkı tanıyamadı. “aşağı tabakayı” ancak konak hizmetçilerine bakarak tanımak istedi.
– Onun yaptığı edebiyatı ve hazırladığı üsluba verilecek en doğru sıtat “efendilik” tir.
– Concourt kardeşler, Stendhal, Flaubert, Balzac, Daudet (gibi realistler) ve Emile Zola, 0. Dickens(gibi natüralistler) ömek aldığ kişilerdir.
– Her konuda yazmıştır.
– Hayal kırıklığı teması önce onun eserlerinde (Mal ve Siyah) ortaya çıkmıştır.
– Türk edebiyatında ilk gercek romanlan yazdı.
– Romanlarında realizmin ve natüralizmin etkileri görülür.
– Söz dizimi ve süslülügü ile servet-i fünun nitelikleri olan “arlistik nesir” in kurucusudur.
– Halırat türünde ilk eserleri vermişlir.
ESERLERİ
A-) Menzur Şiirleri: Mensur şiirler, Mezardan Sesler
10/2 B-) Halıralar:
– Kırk yıl: Kırk yaşına kadar olan hayali an bulma kta d ir.
– Saray ve Otesi: Devlet kapısında çalıştığı zamanI yazmıştır.
– Bir Acı Hikaye: Oğlu Halit Vedat’ın ölümü üzerine üzüntülerini yazmıştır.
– Sanata Dair: Tenkit ve deneme yazıtarıdır,
0-) Romanları:
– Senle: Aşk konusu iş
– Nedime: Reallst bir romandır. Aşk konusu işlenmişlir.
– Kırık Hayatlar
– Mal ve Siyah
– Aşk-ı Memnu
– Ferdi ve Şurekası: Aşk ve borsa konusu islenmiştir.
– Bir Olünün Defteri: Aşk konusu işlenmiştir.
D-) Hikayeleri
– Türk hikayeciliğin ilk büyük kurucusudur. Hikayelerinde realist yazar Mauppussant tarzını ömek almıştır. 150’yi aşkın hikayeri vardır. En çok önem verdiği sahadır. Bunlar: Bir Yazın Tarihi, Solgun Demet, Bir Şi’r-i Hayal, Sepette Bulun muşum, Bir Hikaye-i Sevda, Hepsinden Acı, Onu Beklerken, Aşka Dair, ihtiyar Dost, Kadın Pencesi, Izmir Hikayeleri…
c-) MEHMET RAtJF (1875-1931)
– Servet-i Fünun’un Halit Ziya’dan sonra en tanınmış romancısıdır. Halit Ziya’ nın etkisindedir.
– Realistlere bağlıdır. Psikolojik romanın öncülerinden olan Paul Bourget’i izlemiştir.
– Roman, hikaye, mensur şiir tenkit türlerinde 30’u aşan eseri vardır. En tanınmış romanı “Eylül” dür.
– Eylül, psikolojik tahlil romanıdır. Bu türün ilk başarılı eseridir.
– Halit Ziya’ya göre üslubu biraz daha yalın ve sadedir. Hikayelerinin tamamı aşk konusu etrafında döner.
-Çok satmak amaçıyla son hikayelerinde bayağılık ve müstehçenlik vardır.
ESERLERİ
A-) ROMANLARI: Eylül, Böğürtlen, Son Yıldız, Halas
B-) Hikayeleri: İhtizar, Son Emel, Kadın İsterse
C-) Mensur Şiirleri: Siyah İnciler
D-) Oyunları: Pençe, Cidal, Yağmurdan Doluya
11/1

ili. BAGIMSIZLAR
a-) Rıza Tevvfik Bölükbaqı (1868-1949)
– Hece vezniyle yazdığı için Servet-i FOnun ‘culardan ayrılmaktadır. 1908’ den sonra moda olan hece şiirinin öncülerinden sayılmaktadır.
– Taşkın ve isyancı mizaçı ile dillere destan bir hatızası vardır.
– Sevr anlaşmasına imza koyanlardandır. Bu sebeble 1922’de yurttan uzaklaştınidı. Af kanunundan sonra 1943 yılında yurda döndü.
– Fransızca, Ingilizce, Almanca, Italyanca, Latince, spanyolca, Arapca ve Farsça biliyordu. Binbir hünerli bir insandı.
– Felsefi konularla ilgilenmiş fakat bir sentez ve sisteme ulaşamamıştır.
– Fikret ve arkadaşlanna benzeyen yanları, şiirlerinde bol miktarda hüzün, ıstırap, melankoli havası bulunmasıdır.
– Yunus Emre’den Dertli’ye kadar Halk ve Tekke şairlerinin kullandağı canlı dili ve hece ölçüsünü ömek almıştır.
– Beş hececiler ve Milli edebiyatcılar onu ömek almışlardır. Şiirlerinde tasawufun izleri görülebilir. Tarikat alarak Bektaşiliği benimsemiştir. Dindarlığı bir taşlama amacı olarak kullanılmıştır.
– Oğretici (didakflk) tarzı benimsemişflr. Koşma nazım şeklini kullanmıştır. Birkaç gazeli, kıt’aları, soneleri, kuralsız yazılmış şiirleri vardır.
– Aruza karşı hece veznini ısrarla savunduğu halde mutlak bir tercih yapmamıştır. Her iki vezni de kullanmıştır.
– Kafiyeleri her zaman başarılı görünmez.
– Hece vezniyle ahenkli mısraların ilk ömeklerini vermiştir.
– Daha çok empresyanist (izlenimci) tir.
– Eserlerinde aşkiar, hatıralar, hüzünlü duygular, tabiatın güzellikleri ve bilhassa gurbetfe çektiği vatan hasreti üzerinde durmuştur.
– Felsefi nesir, edebi inceleme, tenkit ve şiir türlerinde eserler vermiştir.
ESERLER
A-) Felsefi Alanda: Felsefe Devirleri, Mufassal Kamus-u Felsefe, Abdülhak Hamid’in Mülahazat-i Felsefiyesi
B Tenkit ve İncelemeleri: Ömer Hayyam, Tevfik Fikret, Hurufiliğe Ait Metinler
0-) Hatıraları: Biraz da Ben Konuşayım
Ç-) Şiirleri: Serab-ı Ömrüm
b-) Ahmet Rasim (1864-1932):
– İmkansızlıklar içinde büyüdü.
– Esas işi gazeteciliktir. Bunun yanı sıra öğretmenlik, milletvekilliği görevlerinde de bulunmuştur.
– Yetişmesini, dil ve üslup güzelliğini, Istanbul’u

11/2
iyi Inceleyip, gözlemesine borçludur.
– Yabancı edebiyatlan taklide yanaşmamış, yanaşanlart tenklllerlne hedef almıştır. Bu sebeple ServeN tünun’a hücumlan dikkate alınmalıdır.
– Kurtuluş savaşı yıliannda ‘Ey Türk Uyan’ adlı makalesiyle halka tesellller ve öğütler vermiş, sıkıntılara rağmen hep ümilil olmuştur.
– Tenkidlerlni mizah tanznda yapmıştır. Kırıcı olmamıştır.
– Alçak gönüllü, yüce ruhlu,namus bir insandı.
– Her konuda yazmıştır. Günlerin gelişi ve olayların akışına göre yazımıştır,
– Yazılannda kir ve hüküm vermekten ziyade tavsiyelere, tasvirlere ve latifelere yer vermiştir.
– Okuyucuya fayda temin etmek, orta seviyedekileri memnun edecek açık, seçiklik.makul olmak ve düşündürücülük gibi özellikleri vardır.
– Eserlerinde Ahmed Mithad Efendi’yi izlemiştlr. Onun gibi yerli bir edebiyat kurmak ister. Servet-i fünuncularla bi sebeple çalışır.
– Realist bir yazardır. Milli zevke uymayı hedeflemiştir,
– Yüze yakın eseri vardır. Edebi konular dışında da yazmıştır, (fotograf, 1mb, elektirik, adetler vb.)
– Hikaye, roman, tarih, şHr seyahat,fıkra, hatıra ve makale türleri başlıca yazdığı alanlardır.
Şiirlerini eski şiir biçimleriyle yazımştır. (gazel, şarkı)
– Şarkıların Çoğu bestelenmiştir.
– Edebiyat camiasındaki yerini fıkra, hatıra ve sohbet türündeki eserleriyle almıştır,
– Eserlerinde genellikle Istanbul’u işlemiştir.
stanbul’un bütün ayrıntılarını göstermiştir,
Istanbul’un zengin halkının enteresan
konuşmalarını not almış sonra eserlerinde
kullanmıştır.
ESERLERİ
A-) Roman ve hikayeleri: İlk Sevgi, Güzel Eleni, Afife, Hamamcı Ulfet
8-) Seyahat Yazıları: Romanya Mektupları
0-) Şiirleri: Baba Yöver, Kebapçızade Nidai gibi takma adlarla yazdığı mizahlı manzumeleri vardır, Bunları sohbetleri arasına serpiştirmiştir.
Ç-) Hatıra Kitapları: Gecelerim, Falaka, Fuhş-ı Atik, Muharrir Şair Edip
D-) Fıkra ve makaleleri: Makalat ve Musahabat, Menakıb-i Islam, Tarih ve Muharrir, Şehir Mektupları, Cidd ü Mizah, Eşkal-i Zaman, Gülüp Ağladıklarım, Muharrir Bu Ya
c-) Hüseyin Rahmi Gürp (1864-1944>
– Eserlerinde yaşadığı dönemin bülıın yanlannı işlemiştir. Istanbul’da doğmuş, ömrünü burada geçirmiştir.
– Bazı yerlerde memur olarak çalıştı. Hiç evlenmemiştir. Iki dönem millelvekilliği yapmıştır,

12/1
havasından büsbütün kurtulamadığını gösterlr.
Not: Milli Edlbayat döneminde M. Emin Yurdakul tekrar ele anınacaktır.
IV. a-) Diğer Bağımsız Temsilciler
– Vecihi (1869-1904):
– Mehcire, Saffet Ne Zavallı Necdet önemli eserleridir
– Ebubekir Hazim Tepeyrani (1864-1947):
Küçük Paşa
b-) Diğer Temsilcileri
– Cenap Şahabettin (1870-1934):
– Evrak-ı Eyyam, Nesr-i Harb, Nesr-i Sulh (tenkid ve makaleleri), Vilyem Şekspiyer (bibliyoğrafi), Yalan, Körebe, Küçük Şeyler (tiyatroları)
– Süleyman Nazif (1870-1927):
– Gizli figanlar, Fırak-ı İrak, Malta Geceleri
(şiirleri), Batarya ile Ateş, Çal Çoban Çal, Tarihin
Yılan Hikayesi, Hazret-i Isa ya Açık Mektup,
Yıkılan Müessese (nesirleri), İki Dost, Mehmet Akif,
Şipka Kahramanı Süleyman Paşa (bibliyografya)
– Ahmed Hikmet Müftüoğlu (1870-1927):
– Haristan ve Gülistan, Çağlayan (hikayeleri), Gönül Hanım (romanı)
– Hüseyin Cahit Yalçın (1874-1957):
-Hayal lçinde, Hakikat Pençesi (romanları), Hayat-ı Muhayyel (hikayeleri), Hayat-ı Hakikiye Sahneleri (fıkraları), Niçin Aldatırlarmış (hatıraları)

11 Mayıs 2013 Saat : 9:39

SERVET-İ FUNUN EDEBİYATI (EDEBİYAT-I CEDIDE) Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

 Son Yazılar FriendFeed

SPONSORLU BAĞLANTILAR

Ödev Ödev