I. Dünya Savaşı

I. Dünya Savaşı
1914 yılında başlayan I. Dünya Savaşı 1918’de sona erdi. Bu savaş milyonlarca insanın ölümüne ve sakat kalmasına, dünya üzerinde maddi ve manevi hasarlara sebep oldu. I. Dünya Savaşı, birçok imparatorluğun yıkılmasına yol açan insanlık tarihinin en önemli olaylarından biridir.
I. Dünya Savaşı’nın çıkış sebeplerini XIX. yüzyıl boyunca süren ve XX. yüzyıl başlarında devam eden olay ve gelişmeler oluşturmaktadır.II. sınıf Türkiye Cumhuriyeti inkılap Tarihi dersinde bu savaşın sebepleri genel ve özel olmak üzere iki kısımda incelenmişti. Genel sebeplerin Fransız ihtilali sonucunda yayılan milliyetçilik anlayışı ve Sanayi inkılabını gerçekleştiren Avrupa devletleri arasındaki ekonomik rekabet olduğu belirtilmişti.
Fransız ihtilali sonucunda özellikle milliyetçilik akımından etkilenen milletler, büyük devletlerin kışkırtması sonucunda Avrupa’da birçok savaşın çıkmasına neden oldu.
XIX. yüzyılın ikinci yarısında italya (1870) ve Almanya’nın (1871) siyasi birliklerini geç kurmuş olmaları, sanayilerini güçlendirerek ham madde ve pazar arayışlarına girmeleri mevcut dengeleri boz-du. Almanya’nın bu girişimi o zamana kadar sömürgecilikte rakipsiz olan ingiltere, Fransa ve Rusya’nın yeni müttefik aramalarına yol açtı. Almanya’nın güçlenmesi, ingiltere, Rusya ve Fransa’yı birbirlerine yaklaştırdı.
I. Dünya Savaşı’nın özel sebepleri arasında devletlerarası ilişkiler önemli bir yer tutuyordu. Almanya’nın siyasi birliğini kurarken işgal ettiği (1871) Fransız toprağı Alsace-Lorraine (Alsas-Loren) yüzünden, Fransa ile arası açılmıştı. Fransa, önemli kömür ve demir yatağı olan bu bölgeyi geri almak istiyordu.
Balkan toprakları Avusturya-Macaristan ile Rusya arasında rekabet alanı hâline geldi. Avusturya-Macaristan geçmişte sahip olduğu Balkanların tamamına tek başına egemen olmak istiyordu. Rusya da sıcak denizlere açılma ve Panislavizm politikası gereği Balkanlara hâkim olma düşüncesindeydi. Rusya bu düşüncelerini gerçekleştirmek için Osmanlı ve Avusturya-Macaristan topraklarında yaşayan Slavları isyana teşvik ediyordu.
Avusturya-Macaristan ile ortak politika izleyen Almanya Pancermenizm (Cermen birliği) politikası gereği Rusya’nın Balkanlara yerleşmesine karşıydı. Ayrıca Almanya’nın Osmanlı Devleti’ne yakınlaşma politikası, sömürgelerine giden en kısa yolun kesilmesinden endişe eden ingiltere’yi rahatsız etmiş ve ingiltere’yi Fransa ve Rusya’yla ittifaka yöneltmişti.
Rusya, tarihî emeline bu ittifak yoluyla istanbul ve Çanakkale Boğazlarını ele geçirerek Akdeniz’e açılmak suretiyle kavuşmak istiyordu.
Sanayisini güçlendiren italya, ham madde için Akdeniz ve çevresinde sömürgeler elde ederek eski gücüne ulaşmak niyetindeydi. Bu nedenle ingiliz sömürgelerine göz dikmişti. Ayrıca Avusturya-Macaristan imparatorluğu egemenliğinde kalmış italyan topraklarını da kurtarmak istiyordu.
1. Dünya Savaşı, 28 Haziran 1914’te Saraybosna’da Avusturya-Macaristan veliahdı Ferdinand’ın bir Sırplı tarafından öldürülmesi ile başladı. Savaş kısa sürede üç kıtaya yayıldı. Önceleri tarafsız kalan ABD’nin savaşa girmesiyle “itilaf Devletleri” savaşı kazandı. Bloklar arasında ateşkes anlaşmaları imzalandı.

birinci-dunya-savasi-sonuclari

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir