Hızlanma ve Yavaşlama: İvme

hiz-zaman-ivme-zaman-grafikleri

Hızlanma ve Yavaşlama: İvme

Çitalar hayatta kalabilmek için avlanmak zorundadır. Avının peşinden koşan bir çitanın, 400 – 500 m içerisinde avını yakalaması gerekir. Daha fazla koşması durumunda ise çitanın yaşamı tehlikeye girecektir. Bu nedenle çita, avını yakalayabilmek için çok kısa zaman aralıklarında hızlanmalı ve yavaşlamalıdır. Son derece hızlı olan çitanın hayatta kalabilmesi bu özelliğine bağlıdır.

Şekil 3.15’te bir çitanın bir doğru boyunca olan hareketiyle ilgili bilgiler veril­miştir. Şekilde, çitanın hızının her bir saniyelik zaman aralığında 5 m/s değiştiği­ni görürüz. Çitanın hareketinde olduğu gibi, bir cismin hızı zamanla değişiyorsa ci­sim ivmeli hareket ediyor denir. Buna göre ivme, birim zamandaki hız değişimidir ve

ivme-formulu
olarak ifade edilir. İvme de hız gibi vektörel bir büyüklüktür ve birimi m/s2 dir.

citanin-hizinin-zamanla-degisimi

Çitanın Şekil 3.15’te gösterilen hareketinin ilk 4 saniyesini inceleyelim. Bunun için öncelikle şekilde verilen değerlerden faydalanarak bir tablo oluşturalım. İvmenin tanımından yola çıkarak hesaplayacağımız ivme değerlerini de Tablo 3.6’ya ekleyelim.
citanin-hareket-zaman

Oluşturduğumuz bu tablo bize hareketle ilgili oldukça detaylı bilgiler vermektedir. Hızın ve ivmenin zamanla değişimini grafikler yardımıyla açık bir şekilde görebiliriz. Tablodaki değerleri kullanarak Şekil 3.16’daki grafikleri elde ederiz.

hiz-zaman-ivme-zaman-grafikleri

Çitanın hız – zaman grafiğine baktığımızda, eşit zaman aralıklarında hızın eşit miktarda arttığını yani çitanın sabit ivmeyle hareket ettiğini söyleyebiliriz. İvme – zaman grafiğinden ise bu durumu açıkça görebiliriz.

Etrafımızda karşılaştığımız hareketliler hızlanır ya da yavaşlÇitanın hız – zaman grafiğine baktığımızda, eşit zaman aralıklarında hızın eşit miktarda arttığını yani çitanın sabit ivmeyle hareket ettiğini söyleyebiliriz. İvme – zaman grafiğinden ise bu durumu açıkça görebiliriz.yani ivmeli hareket eder. Örneğin gideceği yere daha çabuk ulaşmak isteyen sürücü gaza basıyor (Şekil 3.17). Bu şekilde motordan tekerlere aktarılan kuvveti artırarak onların daha hızlı dönmesini sağlıyor. Yani aracını hız-landırıyor, ivmeli hareket yapıyor.Çitalar, dünyanın en hızlı koşan memelisidir. Sıfırdan 120 km/h’lik hıza sadece 3,1 saniyede ulaşabilmektedir. Eğer bu şekilde 400-500 metreden fazla koşarsa çitanın vücut sıcaklığı 46 oC’nin üstüne çıkar ve bu da beynine zarar verir. Bu yüzden, avlanma sı¬rasındaki koşusu genellikle 1 dakikadan daha kısa sürer. Maksimum hıza eriştiklerinde çitaların her adım arası mesafeleri yaklaşık 15 metreye ulaşabilmektedir.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir