Hikaye Hakkında Bilgi

HİKAYE
Hikaye için ne bir tarif verecek ne de tek tek ögelerini anlatacağız. Roman hakkında edindiğimiz bilgilerin bir kısmı hikayeyede uygulanabilir. Burada sadece, hikaye ile romanın farkları gösterildikten sonra Batı’da ve bizde hikayenin gelişmesi anlatılacaktır.

Zaten, 20. yy. başlarınakadar hikaye, romanın daha küçük ölçüde olanı, yeni küçük roman sayılmıştır. Hikayeye romandan oldukça ayrı bir edebiyet türü gözüyle bakılması, çağımıza mahsustur

Hikaye ile roman arasında bir yakınlık olabilir. Fakat bu kabuk rengi biribirini andıran meyvelerin benzeyişi gibi sadece dış görünüşe dayanır.Biraz ilgilenince, tatlarının ve kokularının farklı olduğu hissedilir.Hikayede ve romanda olay, kişiler, çevre ve zaman vardır; fakat bunların ele alınış ve işleniş tarzları, başka başkadır.Hikaye ve romanın farklarını şu noktalarda görebiliriz :

a) Olay Bakımından
Roman, iç içe ve yan yana olaylar zinciridir : Hikayede tektir. Roman içinde olaylar, birbirlerini doğura doğura gelişirler. Her vakanın başı da sonu da romanda
yazılıdır. Her olay, renkli taşlar gibi dizilmişve bir mozayık (roman konusu) meydana gelmiştir. Hikâye ise, bu renkli taşlardan yalnız bir tanesidir. Hayatın bütününden kopmuş bir hayat parçasıdır. Hikaye olayının öncesini ve sonrasını
tasarlamak okuyucuya kalmıştır. Roman bir vakayı alır, zaman içnde geliştirir; layların doğuş, ilerleyiş ve bitişini gösterir. Hikaye ise bir ı yakalar projektör gibi ve son kısmında meçhuller vardır. Hikayeci, olayı seçer, seçmekle de kalmayıp onu ayrıntılardan koparır. Velhasıl, roman bir tablo ise, hikaye bir motif’tir. Bu motifin tam hakkını vermek, çok kere bir tablo yapmaktan daha zordur.

Burada roman ve hikaye üzerinde verdiğimiz bilgilerin ve yaptığımız karşılaştırmanın bilinen ve herkesçe kabul edilen (Anti-roman mensuplarının dedikleri ) roman ve hikaye tiplerine ait olduğu unutulmamalıdır. denilen bazı roman ve bazı hikayelerin, hiçbir kurala bağlanmadığını, olay, çevre, zaman, tahlil vs. gibi, öğelerini umursamadıklarını biliyoruz

b) Kişiler Bakımından
Hikayede, romana göre çok az kişi bulunur. Yaşatılan şahısların çoğu da öyle uzun uzadıya tanıtılmaz. Etraflı portre çizimine ve karakter tahlillerine gidilmez. Portre veye karekterin, sadece olayla ilgili bariz püf noktasıdır. Bir parkta rastladığımız, kendi kendine konuşurken gördüğümüz, aynı trende yolculuk yaptığımız, hatta bir nesneye hayretle bakerken yakaladığımız adam, pekala hikaye kahramanı olabilir. Çünkü hikayeci, o kişiyi hiç de tanımak zorunda olmaksızın, göze çarpan yanıyla alacak, üst tarafını kendi tamamlayacaktır. Hikaye, o insanın hayatından çok, yazıcıda bıraktığı tesirleri anlatacaktır.

c) Çevre bakımından
Hayatın küçük bir kısmını, o da izlenimler halinde verdiğine göre, Hikayelerde çevrenin tek ve sınırlı olması gerekir. Bir roman kahramanı uzak ülkelere gidebilir, bir şehrin beş on yerinde görünebilir. Buna karşılık hikaye kahramanı, Yalnız bir (veya birkaç) yerde bulunabilir. Çevre, uzun tasvirler ile anlatılamaz. Kara kalem çizgilerle göz önüne getirilirse yeter.

d) zaman bakımından
Roman, sürekli bir zaman akışıdır, hikaye ise o akışın bir anı…Söz gelişi, hikayeci, kahramanını hangi yaşta ve ne halde yakalamışsa, zaman o zamandır. Kahramanın, bundan önce ne olduğu ve sonra ne olacağı hesaba katılmaz. Her şey gibi zamanda, müddet de, hikayeden anlatılmaktan ziyade sezdirilmiş olmalıdır.

e) amaç bakımından
Her sanat eseri gibi hikayenin de gizli bir amacı vardır. Ancak hikayenin büyük fikirler savunmağa, yeni görüşler, bilgiler anlatmağa hiç katlancası olamaz. Tarafsız anlatış, gözlem ve güdümsüz tavır, roman gibi bu türde de önemlidir.

f)üslûp bakımından
Hikaye üslûp güzellik, hareket ve sürat de aranır. Her cümle ve her kelime, olayı ilerletmelidir. Yukarda sayılan bütün unsurlar, hareket içinde verilmelidir. Çünkü kahramanın hayatı, geçirdiği ruh halleri, ağır ağır ve safha safha inkişaf ettirilemez. Zaman ve çevre yoğun bir haldedir. Gerçekten ziyade onun izlenimlerini veren hikayede, şiirli bir üslûp her zaman hoşa gider.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir