Hece vezninde yapılan yenilikler nedir?

Hece vezninde yapılan yenilikler

Hecenin klasik ölçüleri içinde güzel eserler veren şairler, heceye yenilik getirmek için bazı girişimlerde bulunmuşlardır. Bunların birincisi, bir manzumede iki değişik kalıbın kullanılmasıdır. Tevfik Fikret Şermin’de 8 ve 4’lü, Ziya Gökalp “Osman Gazi kurultayda” manzumesinde 11 ve 5’li, M. E. Yurdakul şiirlerinde 14 ve 7’li, 11 ve 7’li kalıpları birlikte kullanmışlardır.

İkinci yenilik inen ve çıkan kalıpların kullanılmasıdır. Enis Behiç “Gemiciler” ve “Süvariler” manzumelerinde çeşitli hece kalıplarını serbest nazım gibi genişletmiştir. “Gemiciler”de 16 heceden başlayıp 3 hecede biten, tekrar 3 heceden başlayıp 16 heceye çıkan değişik bir tür kullanmıştır.

Başka bir yenilik, bir manzumede değişik durguların kullanılmasıdır. Necip Fazıl, “Boş odalar” şiirinde 11’lik hecenin klasik durgusu olan 6+5’ten başka 5+6 ve 4+7 gibi eski Türk şiirinde pek rastlanmayan durguları da kullanmıştır. Bir diğer yenilik de bazı şairlerin durgusuz şiir yazmalarıdır. C. S. Tarancı, A. H. Tanpınar durgusuz hece vezniyle güzel şiirler vermişlerdir.

Hece vezninde yapılan en büyük yenilik ise gizli aruzdur.

Bir kısım şairler, hecenin monoton bir vezin olduğu görüşüne karşı çıkmışlar ve bunu da çeşitli örneklerle ispata çalışmışlardı. Cenab Şahabeddin, hece veznine karşı tenkidini yaparken M. E. Yurdakul’un;
İstihbarat kalemine müracaat edemedim mısrasını ele almış, ahenkten mahrum olan bu ve buna benzer manzumelerin neresinin şiir olduğunu sormuştu. Hecenin ilk şairlerinde bunun gibi monoton hecelerin arka arkaya sıralanması vaki olmuştu. Yeni hececiler, bu monotonluğu sezmişler, açık-kapalı yani kısa-uzun hecelerin ritmik bir şekilde sıralanmasına dikkat etmişlerdir. Her kelime veya durgu kümeleri aruzun değişik bir cüzüyle yazılmış gibiydi. Bunlar heceyle yazılmış fakat aruz gibi ahenkli parçalardı. Gizli aruz buradaydı. Orhan Seyfi’nin 16 heceli ve 4+4+4+4 duraklı;

Çıktım bugün güzellerin gözlerinde seyahate
Bu yolculuk bilmem nasıl erecekti nihayete

parçasının her bir kümesi sanki aruzun müstefilün / mefailün / failatün / mefailün ve mefailün / müstefilün / feilatün / mefailün cüzleriyle yazılmış gibidir. Fakat her şairde bu dikkat yoktur.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir