Genleşme Nedir?

Genleşme Nedir?
Genleşme günlük hayatta birçok durumda karşımıza çıkmasına rağmen bunların bir çoğunun genleşme ile ilişkili olduğunu düşünmeyiz. Ancak, günlük hayatımızda genleşme olayından çok sık faydalanırız. Örneğin doğal gaz boruları ile metal boruları birleştirmek için önce dar kesitli borular ısıtılarak doğal gaz borularının genleşmeleri sağlanır. Sonra bu borular metal borulara takılır. Soğuyan hortum büzülerek metal boruya sıkıca yapışır. Böylece boruların gaz sızdırması önlenmiş olur.

Maddeler ısıtıldığı zaman, madde içindeki atom veya moleküller daha hızlı hareket eder ve birbirlerinden uzaklaşırlar. Bu durum maddenin hacminin artmasına neden olur. Maddelerin enerji alışverişi sonucunda sıcaklıklarındaki değişme nedeni ile hacimlerinde meydana gelen değişime genleşme denir.

Farklı maddelerin genleşme miktarları da farklıdır. Sıcaklık değişimi olduğunda her madde az ya da çok genleşir. Aslında genleşme, sıcaklık değişimi ile maddelerin hacmindeki artma veya azalmanın genel adı olarak kullanılır. Maddelerin sıcaklığı azaldığında hacimleri de azalır. Bu duruma verilen özel isme büzülme denir.Maddelerin genleşme miktarının az ya da çok olması, atom ya da moleküller arasındaki bağların yapısına bağlıdır. Katılarda atom veya moleküller arası bağlar çok kuvvetli olduğu için genleşme miktarı sıvı ve gazlara göre daha azdır. Bu bağlar zayıfladıkça genleşme miktarı da fazla olur. Bu nedenle, sıcaklığı arttırıldığında en fazla genleşme gazlarda görülür.
Maddelerin genleşme özelliğinden yararlanılarak birçok teknolojik alet üretilmiştir. Örneğin metallerin genleşme özelliğinden yararlanılarak termostat, yangın alarmı gibi birçok teknolojik ürün geliştirilmiştir. Termostatlar sıcaklığı kontrol eden mekanizmalardır. Termostatlarda farklı maddelerden oluşan bir metal çifti kullanılır. Metallerin genleşmeleri farklı olduğu için metaller belli bir sıcaklık değerine ulaşıldığında açık anahtar görevi görür. Sıcaklık değeri düştüğünde büzülmeden dolayı tekrar otomatik olarak devre çalışmaya başlar. Termostatlar elektrikli ısıtıcılar, buzdolapları ve kalorifer peteklerindeki vanalar gibi birçok yerde kullanılır.

genlesme

Bazen genleşme bize problem de yaratabilir. Fakat bu problemleri yine genleşmeden faydalanarak çözeriz. Örneğin annelerimiz mutfakta kapağı sıkışmış kavanoz veya şişelerin kapaklarını kolaylıkla açabilmek için sıkışmış olan kapağı sıcak su ile bir süre temas etti­rirler. Böylece genleşmenin etkisiyle cam kavanozdan daha fazla genleşen metal kapak rahatlıkla açılabilir. Genleşmenin olumsuz etkileri köprülerde, büyük çelik yapılarda ve be­tonarme binalar da da karşımıza çıkar. Genleşmenin olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak için bu yapılarda bağlantı noktaları arasında boşluk bırakılır

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir