SPONSORLU BAĞLANTILAR

Fuzuli Kimdir?


Fuzuli Kimdir?
SPONSORLU BAĞLANTILAR

Fuzuli ( d. 1480 – 1556 , Kerbela – ö. 1556,Kerbela )

Türk edebiyatının en büyük şairlerinden biri olarak kabul edilir.Ama,yaşamı hakkında yeterli bilgi yoktur.Eski kaynaklarda doğum tarihiyazılmadığı gibi,doğum yeri olarak da Bağdat,Hile,Kerbela gibi değişik yerler gösterilir.Hille müftüsü Süleyman’ın oğlu ve asıl adının mehmed olduğu hemen hemen her kaynakta belirtilmektedir.Yaşamını Bağdat,Hille ve Kerbela’da geçirmiş olan şairin Irak’tan dışarı çıkmadığı bilinmektedir.Şiir inanç-larına bağlı olduğundan Hz.Ali’nin oğlu Hz.Hüseyin’in şehit edildiği yer olan Kerbela’dan şiirlerinde “kutsal toprak” olarak söz eder.Uzun süre Kerbela’da Hz.Hüseyin’in türbesinde kandilcilik yaparak ekmeğini kazanan Fuzuli’nin nasıl bir eğitim gördüğü bilinmemektedir. Ama şiirlerinden Arapça ve Farsça’yı çok iyi bildiği,o dönemin bilimlerini derinliğine öğrendiği,astronomi ve matematik alanında çok geniş bir bilgiye sahip olduğu anlaşılmaktadır.
Fuzuli’nin hangi ulustan olduğu da kaynaklarda tartışmalı bir konudur.Oysa Fuzuli
Farsça Divan’ının önsözünde,”Buradaki gazeller Farsça’dır,ama ben Türk’üm,ana dilim de
Türkçe’dir” diyerek ulusunu ve milletini belirtir.
Fuzuli’nin özel yaşamı konusunda da çeşitli öyküler anlatılır.Bunlardan biri de,hocası
Rahmetullah’ın kızına delicesine aşık olduğu ve daha sonra yazacağı Leyla ve Mecnun adlı ünlü mesnevisinde bu aşkın izleri olduğu söylentidir.Ama,Fuzuli ile sevgilisinin aşkı Leyla ile Mecnun’unki gibi olmamış,sevgilisi ile evlenmiş ve Fazlı adında bir çocukları olmuş.
Fuzuli’nin yaşamı geçim sıkıntısı içinde geçti.Kanuni Sultan Süleyman 1534’te Bağdat’ı fethedince,Fuzuli padişahı ve komutanlarını öven kasideler yazıp padişaha sundu.Kanuni de
Fuzuli’ye günlüğü 9 akçeden aylık bağlandı.Ama Fuzuli her zaman bu parayı alamıyordu.O dönemin yetkililerine yazdığı ünlü mektubu “Şikayetname” nin konusu da devlet kurum-larının işleyişindeki bozukluk ve haksızlıktı.Günümüzde de kullanılan ve bir özdeyiş niteliği kazanmış olan “Selam verdim,rüşvet değildir deyü almadılar” sözü Fuzuli’nin devlet kurum-larını yermek için kullandığı sözlerden biridir.
Fuzuli,ölümünden sonra günümüze kadar gelen yaygın bir ün kazanmakla birlikte, yaşarken değeri pek anlaşılmamış bir şairdi.Irak’taki bir veba salgını ırasında öldü.Kerbela’da gömülü olduğu bilinmekle birlikte mezarının nerede olduğu bilinmemektedir.
Fuzuli Divan edebiyatının en duygulu,en içten şiirlerini yazmış bir şairdir.Şiire çok genç yaşlarda başladığında farklı bir yol izlemeye,başkalarına öykünmemeye kararlıydı.Bu nedenle şiirleri kimsenin şiirine karışmasın diye,kimsenin almayı düşünmeyeceği”yaramaz; yararsız; gereksiz” ve “yüce erdemli; karşılık beklemeden iyilik eden” anlamına gelen “fuzuli” sözcüğünü mahlas olarak geçti.Azeri ağzını kullanan Fuzuli,
Bütün Divan şairleri gibi tasavvuf düşüncesinden etkilendi ve bunu şiirlerine yansıttı. Şair,aşk üzerine yazdığı şiirlerinde aşkın çileli ve zor bir yol olduğunu anlatır.Ama bundan yakınmaz,dahası bu derdin eksilmeyip çoğalmasını isterAşk temasını ustaca ele alışı Fuzuli’nin Leyla ve Mecnun mesnevesi gibi Divan edebiyatının en büyük yapıtlarından birini
Yazmasını sağlamıştır.Leyla ile Mecnun bir aşk öyküsüdür.Araplar’ın Cahiliye dönemi denen
İslam öncesi beri bu öykü bilinmektedir.Bir çok şair bu konuyu işleyen şiir yazmıştır.Ama
Hiçbirininki Fuzuli’ninki kadar başarılı ve kalıcı olmadı.Fuzuli bu yapıtlarında Leyla ve Mecnun adlarında,birbirine aşık iki gencin engeller,terslikler ve acılar dolu öyküsünü içli ve dokunaklı bir dille anlattı.

Fuzuli’nin bir başka büyük yapıyı ise Saadete Ermişlerin Bahçesi’dir (Hadikatü’s-Süeda). Türkçe yazılmış olan bu yapıt Hz.Hüseyin’in Kerbela’da şehit edilmesi olayını düzyazı olarak işler.Konusu gereği özellikle Şii,Alevi ve Bektaşiler arasında ilgi gören bu yapıtın bazı bölümleri şiir olarak yazılmıştır.
Fuzuli’nin Türkçe,Farsça ve Arapça üç Divan’ı vardır.Divanlarındaki şiirlerin temel konusu aşk,ayrılık acısı,dünya zevklerinin geçiciliğidir.Bunun yanı sıra iyilik,doğruluk ve erdemi yüceltmiş; baskıyı,ikiyüzlülüğü ve cahilliği yermiştir.
Fuzuli’nin düz yazı ve şiir türünde 20’ye yakın yapıtı günümüze kadar gelmiştir.Bunlardan
Beng ü Bade afyon ve şarabı kişileştirerek karşılıklı konuşturan mesnevi biçiminde yazılmış yapıttır.Afyon anlamına gelen “beng” Osmanlı Padişahı II.Beyazid’i,şarap ise İran şahı Şah İsmail’i simgeler.Matlaü’l-İtikad ( “İnancın Doğuş Yeri” ),Heft cam ( “Yedi Kadeh” ) , Rind ü Zahid ( “Rind ve Zahit” ) öteki yapıtlarından bazılarıdır.

13 Mayıs 2013 Saat : 4:11

Fuzuli Kimdir? Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

 Son Yazılar FriendFeed
SPONSORLU BAĞLANTILAR

RÜYA TABİRLERİ

ruya_tabiri
Ödev Ödev