Fizikte Ölçme Nedir? Fizikte Temel Büyüklükler

Fizikte Ölçme Nedir? Fizikte Temel Büyüklükler
Tarihte insanlar çeşitli yapılar inşa ederken, yiyecek ve giyim malzemesi takas ederken standart ölçüm araçlarına ihtiyaç duymuşlardır. İnsanlar, ölçme için öncelikle el ve kol gibi uzuvlarını kullanmışlardır (Şekil 1.10). Babilliler ve Mısırlılar uzunluk ölçüsü olarak kol, el ve parmak uzunluklarını kullanmışlardır. Örneğin Mısırlılar dirsekten parmak ucuna kadar olan uzunluğu, “kübit” olarak isimlendirmiş ve kübiti uzunluk ölçüsü olarak kullanmışlardır. Eski çağlarda zaman ölçüsü olarak ise Güneş’in ve Ay’ın döngüleri kullanılmıştır. Mezopotamya’da bir çubuğun gün içinde değişen gölge uzunluğu yardımı ile zaman ölçümü yapılmıştır.

Ülkemizde de metrik sisteme geçilene kadar yapılan bazı ölçümlerde insan uzuvlarına göre kıyaslama yapılırdı. Örneğin kumaş alımlarında orta parmağın ucundan omuz hizasına kadar olan uzunluk temel alınırdı. Osmanlı döneminde çeki, okka ve dirhem gibi ağırlık ölçüleri ya da kulaç, arşın gibi uzunluk birimleri yaygın olarak kullanılmaktaydı.
Günlük hayatımızda olduğu gibi bilimde de ölçmenin büyük bir yeri vardır. Bir önceki bölümde yaptığımız Etkinlik 1’i düşünelim. Burada yayın uzama miktarı ve asılan kütle arasındaki ilişki, yayın uzunluğu ve asılan kütle miktarı ölçülebildiği için bulunabilmiştir.
Fiziksel büyüklükler iki temel grupta sınıflandırılır. Tek başına ifade edilebilen büyük-lükler temel büyüklükler olarak adlandırılır. Temel büyüklükler cinsinden ifade edilen diğer büyüklükler ise türetilmiş büyüklükler olarak adlandırılır. Toplamda yedi temel büyüklük tanımlanmıştır. Diğer büyüklükler bu yedi temel büyüklük cinsinden ifade edilebilmektedir. Tablo 1.2’de temel büyüklükler, bu temel büyüklüklerin Uluslararası Birim Sistemi’nde (SI) tanımlanan birimleri, bu birimlerin sembolleri ve ölçme araçları verilmiştir.

fizikte-olcme

temel-b uyuklukler

Tablo 1.2’de görüldüğü gibi uzunluk temel bir büyüklüktür ve Uluslararası Birim Sis-temi’ne göre birimi metredir (m). Uluslararası Birim Sistemi’ne göre birimi metreküp (m3) olan hacim ise uzunluk kullanılarak elde edildiği için türetilmiş bir büyüklüktür.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir