Bilimsel Yöntem Nedir? Bilimsel Yöntemler

bilimsel-yontem

Bilimsel Yöntem Nedir? Bilimsel Yöntemler

Bilimsel bilgiye ulaşmanın farklı yöntemleri vardır. Örneğin astronomi ile ilgilenen bir bilim insanı gözlem yaparken, elektrikle ilgilenen başka bir bilim insanı farklı maddelerin iletkenlikleri üzerine deneyler yapabilir.

Bilimsel Yöntemler
Fizikle uğraşan bilim insanları bilimsel bilgiye ulaşmak için çeşitli yollar kullanırlar. Bilim tarihini incelediğimizde Aristo’nun gözlemi, Galileo’nun gerçek ve düşünce deneylerini, Newton’un ise deneyler yanında matematiği de kullanmış olduğunu görürüz. Bilim tarihinde de açıkça görüleceği üzere tek bir bilimsel yöntem tarifi yapmak doğru olmayacaktır. Bilim insanları yaptıkları araştırmaları çeşitli yöntemler kullanarak gerçekleştirirler. Kullanılan yöntemler bazen bir sonuç vermezken bazen beklenmeyen keşiflere yol açar. Fizikte sıkça kullanılan bilimsel yöntemlerden gözlem, deney ve rasyonel düşünceyi biraz daha yakından inceleyelim.
Gözlem bilimsel bilgiye ulaşmanın yollarından biridir. Gözlem, doğada kendiliğinden gerçekleşen olayları anlamak ve açıklayabilmek için doğrudan duyu organları ile veya farklı araç gereçlerle toplanan verilerden sonuçlar çıkarmaktır. Elde edilen verilerden yola çıkarak bir olay hakkında akıl yürütme yolu ile bir sonuca varmaya çıkarım denir. Gözlemlerden elde edilen veriler bir bilimsel düşünceyi doğruluyor ya da yanlışlıyor ise delil olarak nitelendirilir.
Gözlemler sonucu nitel ya da nicel veriler elde edebiliriz. Nitel veriler genelde duyu organları aracılığı ile elde edilen tanımlama amaçlı bilgiler içerirken, nicel veriler ise genelde farklı araç gereçler yardımı ile elde edilen sayısal bilgilerdir. Bir ortamın sıcaklığı duyu organları ile kolaylıkla algılanabilir. Fakat duyulara bağlı gözlemlerimiz her zaman kesin ve tutarlı sonuçlar vermez. Örneğin yazın havanın durumu nitel olarak nemli, boğucu ve sıcak olarak belirtilirken, nicel olarak bir termometre yardımı ile 32 oC sıcaklık değeri ile ifade edilebilir.
Doğayı sadece gözlem yaparak an-lamak mümkün değildir. Bazen olayları anlamak için neden-sonuç ilişkisi kurmak gerekir. Bu da ancak deney yolu ile gerçekleştirilebilir. Gözlemde, veri top-lama sürecinde incelenen olay üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmazken, deneylerde amaca yönelik olarak araş-tırmak istediğimiz olayın gerçekleşeceği koşullar düzenlenir (Şekil 1.6). Doğa olaylarının gerçekleştiği ortamda birçok değişken vardır ve bu değişkenler birbirlerini farklı şekillerde etkileyebilmektedir. Bu de-ğişkenler arasındaki ilişkilerin ortaya çıkarılabilmesi için bazı değişkenler kontrol edilirken, bazılarının da neden-sonuç ilişkisine göre sınanması gerekir. Deneyler tasarlanırken öncelikle incelenen olayı etkilediği düşünülen değişkenlerin belirlenmesi gerekir.
Bilimsel bilgiye rasyonel düşünce (akıl yürütme) yoluyla ve matematiksel çıkarımlar yaparak da ulaşılabilir. Bilinenler üzerinden akıl yürüterek yeni bilgilere ulaşılabilir. Tarihten bir örnek olan, Galileo’nun rasyonel düşünce yöntemiyle gerçekleştirdiği düşünce deneyine göz atalım. Aristo’nun serbest düşme ile ilgili fikirlerinin doğru olmadığını düşünen Galileo, aşağıdaki gibi bir düşünce deneyi tasarlamıştır.

bilimsel-yontem

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir