Anayurtta Kurulan Uygarlıklar

anayurtta_kurulan_uygarliklar

ANAYURTTA KURULAN İLK UYGARLIKLAR
Kültür; bir toplumun sahip olduğu dil, din, gelenek, sanat ve hayat tarzı g unsurların bir bütünüdür. Bir başka deyişle, bir milletin tarihi boyunca meydana maddî ve manevî değerlerin bütünüdür.
Medeniyet (uygarlık ) ise insanlığa mal olmuş, bütün insanlık tarafından beğeni ve benimsenen ortak değerlerdir. Örneğin; İslam Medeniyetinin içinde Arap, Fars ve Türk kültürleri bulunmaktadır.
Kültür millîdir, uygarlık ise insanlığın ortak malıdır. Bir kültürün oluşmasında, içinde yaşanılan coğrafyanın özellikleri, insanların ihtiyaçları ve doğa ile olan ilişkileri önemli etkiler gösterir.
Yapılan kazılar sonucunda Orta Asya’da Yontma Taş Devri’ne kadar uzanan oldukça gelişmiş kültürler meydana çıkarılmıştır. Bu kültürlerin merkezleri en eski Türk yurdu ile Türkler’ in yayıldıkları sahalarda bulunmaktadır. Bu yerlerde kurgan diye tarif edilen mezar odalarında ele geçen türlü eserlerle M.Ö. 4 bin yıllarından itibaren Orta Asya’da oluşturulan kültürlerin özellikleri hakkında bilgi edinmek mümkün olmaktadır. Daha sonraki dönemlerde atlı-göçebe Türk medeniyetinin temelini oluşturan bu kültürleri inceleyelim.
A. Afanesyovo Kültürü (M.Ö.3000-1700): Türk anayurdunda en eski kültüre Abakan bölgesinde rastlanmıştır. Abakan veya Afanesyovo adıyla anılan bu kültür, batıda İtil (Volga) nehrine, güneyde Altay dağlarına kadar olan geniş bir sahaya yayılmıştır. Çakmak taşından ok uçları, kemik iğneler, bakır bizler, bıçaklar, küpeler ve türlü maden işleme âletleri bu kültürün belli başlı eserleridir. Afenesyova kültüründe insanlar avcılık yapıyor ayrıca at ve koyun da besliyorlardı.

B. Andronovo Kültürü (MÖ. 1700-1200): Afanesyovo’nun devamı olarak kabul edilen Andronovo kültürü, Tanrı dağları ve Balkaş gölünden Yayık nehrine kadar uzanan bozkır sahasında gelişmiştir. Bu kültürü oluşturanların Türkler’ in ataları olduğu tespit edilmiştir. Bu kültürün en önemli buluntuları geniş ağızlı, düztabanlı, kulpsuz ve süslü kaplar, taş kaşıklar, ok uçları, kemik iğneler, kabzalı hançerler, saplı baltalar ile inci ve küpe gibi süs eşyalarıdır. Ayrıca tunçtan ve altından yapılmış eşyalar da ilk defa bu kültürde görülmüştür. Çinliler, tunç yapmayı Andronovo insanından yani Türkler’ in atalarından öğrenmiştir. Andronovo kültürünün temsilcileri, atın ve koyunun yanında deve ve sığır gibi hayvanları da beslemeyi öğrenmişlerdir.

Androva kültürünün özellikleri ve başka uygarlıklara etkileri hakkında neler söylenebilir?

C. Karasuk Kültürü (MÖ. 1200-700): Karasuk kültürü, Yenisey ırmağı çevresin-de ortaya çıkmıştır. Bu kültürde Andronovo geleneği devam ettirilmekle beraber, yenilik olarak demir madeni bulunmuş ve işlenmesine başlanmıştır. Bundan başka, dört tekerlekli arabalar ve keçeden Türk derme çadırları, ilk defa bu kültürde ortaya çıkmıştır. Karasuk kültürünün insanı, koyun yapağısını dokuyarak elbiseler yapmasını da biliyordu.

D. Tagar ve Taştık Kültürü (MÖ. 700-100): Karasuk kültüründen sonra Abakan ve Minusinsk bölgesinde Tagar kültürü gelişmiştir. Tagar kültürüne ait tunçtan iki yanı keskin bıçaklar, hançerler ve çok sayıda ok uçları ile süslü altın ve tunç tokalar, iğneler, taçlar, bilezikler, küpeler, taraklar ve saplı tunç aynalar bulunmuştur. Eşyalar üzerine işlenen hayvan başı motifleri, daha sonraki Orta Asya Türkleri’ nin geliştireceği hayvan sanatının temelini oluşturacaktır.
Tagar kültürü, MÖ. 300 yıllarından itibaren Taştık kültürü adıyla yeni bir ge-lişme göstermiştir. Tagar ve Taştık kaya resimleri ile mezarlarında ele geçen çeşitli buluntular, Türk kültürünün bütün özelliklerini yansıtmaktadır.
E. Anav Kültürü (MÖ. 4000-1000): Orta Asya’da en eski mede-niyet merkezlerinden biri de Batı Türkistan’da Aşkabad yakınlarında bulunan Anav bölgesidir. Anav’ da yapılan kazılarda oldukça gelişmiş yerleşik bir kültüre rastlanmıştır. Anav kültürünün insanı, güneşte kurutulmuş tuğlalardan yapılan evlerde oturuyor; koyun, sığır gibi hayvanları besliyor; çiftçilik yapıyordu. Bu kültürün insanı, arpayı, buğdayı dibeklerde öğütmesini ve bakırdan süs eşyası yapmasını biliyordu. Anav kültürüne ait dokuma parçaları, nakışlı seramik parçaları ve süs eşyaları insanlık tarihine ait en eski eserler olması açısından önem taşımaktadır.

anayurtta_kurulan_uygarliklar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir