19 ve 20. Yüzyıllarda Osmanlı Devleti

19 ve 20. Yüzyıllarda Osmanlı Devleti
Döneminin en güçlü devletierinden biri olan Osmanlı Devleti, 18. yüzyıldan itibaren gücünü kaybetmeye başladı. Avrupalı devletler, bilim ve teknikte sağladıkları gelişmelerle askerî, ekonomik ve ticari alanda güç kazanırken, Osmanlı Devleti bu gelişmeleri takip edemedi. Siyasi, ekonomik ve askerî yönden iyice zayıfladı. Bu durum hem Avrupalı devletleri hem de Osmanh yönetimi altında yaşayan milletieri harekete geçirdi.

Fransız İhtilali Osmanlı Devleti’nin çöküşünde en önemli etkenlerden biri oldu. Fransız İhtilali ile ortaya çıkan mütiyetçilik akımı Osmanlı Devleti’nde yaşayan milletleri arasında hızla yayddı. Rusya, İngiltere ve Fransa’nın da desteğiyle ayaklanan Sırplar ve Yunanldar bağımsızlıklarım elde ettiler.
Avrupalı devletier çıkarları gereği 19. yüzyılın son yarışma kadar Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünden yana oldular. Çünkü Osmanh Devleti kalabalık nüfusuyla Avrupa mallan için önemli bir pazar durumundaydı. Sahip olduğu geniş topraklar ve bu topraklardaki yer altı ve yer üstü zenginlikleri Avrupalı devletlerin hammadde kaynağı hâline gelmişti. Bu dönemde İngiltere, Fransa ve Rusya Osmanh Devleti’nde yaşayan azınlıkların haklarım koruma bahanesiyle sık sık Osmanlı Devleti’nin iç işlerine kanştılar.
19. yüzyd sonlarında Osmanh Devleti’nin yıkılacağı anlaşılınca Avrupalı devletier Osmanlı topraklarım parçalama politikası izlemeye başladılar. İngiltere Mısır ve Kıbns’ı işgal etti. Fransa Cezayir, Tunus ve Fas’ı ele geçirdi. Rusya ise açık denizlere çıkabilmek için İstanbul ve Boğazlan ele geçirmek amacındaydı. Bu amacım gerçekleştirmek için Balkanlarda Panslavist bir politika izledi. Balkanlarda Osmanh Devleti’ne bağh yaşayan Slavlan, kendi nüfuzu altına alarak hedefine ulaşmaya çalıştı. Balkan millederini Osmanh Devleti’ne karşı kışkırtıp ayaklanmalarım destekledi. Doğu Anadolu’da yaşayan Ermenilerin ayaklanma çıkarmasında da Rusya etkili oldu. İngiltere, Rusya ve Fransa, Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanh Devleti’nin Anadolu’daki topraklan ile Arapların yaşadığı topraklan paylaşmak için gizli antlaş¬malar yaptılar.
Osmanlı ekonomisi 19. yüzyıl boyunca geriledi. Kapitülasyonlar nedeniyle Osmanlı Devleti Avrupalı devletlerin hammadde ve pazar kaynağı hâline geldi. Ucuz ve bol Avrupa mallanmn Osmanlı ülkesine girmesi el tezgâhlarında yapılan üretimin durmasına yol açtı. Osmanh ekonomisi çökme noktasına geldi. Bu durumu düzeltmek için Avrupa’dan borç para alındı. Ancak bu paralar gerektiği gibi hıtianılmadığı için Osmanlı Devleti borçlarım ödeyemez duruma geldi. Bunun üzerine alacaklı devletier Duyun-ı Umumiye (Genel Borçlar) İdaresini kurdular. Alacaklarım tahsil etmek için Osmanlı Devleti’nin gelMerinin büyük bir kısmına el koydular. Bu durum Avrupalı devletlerin Osmanh ekonomisi üzerinde tam bir denetim kurmasına yol açtı.

Osmanlı Devleti askerî, siyasi ve ekonomik çöküşten kurtulmak çeşitli çareler aradı. 17 ve 18. yüzydlarda ıslahatlar yapddı. Ancak bu ıslahaüar devleti eski gücüne kavuşturamadı. 19. yüzydda Balkanlarda aynlıkçı hareketler hız kazandı. Osmanlı yönetimi devletin dağılmasını önlemek için 1839 yılında Tanzimat Fermam, 1856’da da Islahat Fermanı’m üan etti. Bu fermanlar, Müslümanlarla gayrimüslimler arasında eşitlik sağlamayı amaçlıyordu. Ancak Tanzimat ve Islahat fermanları Balkan uluslanmn aynlıkçı hareketlerim önleyemedi. 1876’da I. Meşrutiyet, 1908’de B. Meşrutiyet ilan edüerek meşrutiyet yönelimine geçüdi. Meşrutiyet yönetimi de Osmanlı Devleti için çare olamadı, aksine iç politikada kanşıkhklara yol açtı. Bu kanşıkhklardan diğer devletler yararlandılar. 20. yüzyü boyunca Osmanlı devleti toprak kaybetmeye devam etti. Trablusgarp Savaşı sonrasında Kuzey Afrika’dakİ son Osmanlı toprağı olan Trablusgarp İtalya’ya verildi. Balkan Savaşlan sonrasında Makedonya, Arnavutluk, Batı Trakya ve Gökçeada ve Bozcaada dışındaki Ege adalan kaybedüdi. Böylece Osmanh sınırlan İstanbul önlerine kadar gerilemiş oldu.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir